VIII Forum Organizacji Pozarządowych 2017

VIII Forum Organizacji Pozarządowych pn.”Wojsko dla Społeczeństwa” odbędzie się w dniach 30.11-3.12.2017 r. w Poznaniu. Celem forum jest wymiana doświadczeń ze współpracy wojska z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz obronności państwa.

Forum dot. też podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości, rozwoju świadomości narodowej, współpraca w zakresie tworzenia społecznego zaplecza dla sił zbrojnych, możliwości i ograniczeń formalnoprawnych w zakresie wspierania przez resort obrony narodowej organizacji pozarządowych wg. decyzji nr 187/MON, realizacji zadań publicznych (m.in. omówienie procedury zlecania zadań w MON) oraz sprawowania kontroli ich realizacji.

Uczestnicy Forum będą mieli możliwość zwiedzenia 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Krzesinach oraz Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych w Poznaniu.

W Forum uczestniczyć może maksymalnie dwóch przedstawicieli reprezentujących jedną organizację pozarządową. Formularz zgłoszeniowy – Forum Poznań 2017 należy przesłać do Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa w terminie do dnia 16 listopada 2017 r. Koszty pobytu uczestników oraz koszty programowe Forum pokrywa MON. Program szczegółowy Forum oraz lista uczestników zostanie zamieszczona na stronie internetowej wojsko-polskie.pl.

Kontakt: tel. 261 840 143; 261 840 142; 261 840 175, 261 840 208, e-mail: wDEKiD@mon.gov.pl

oprac. na podstawie materiałów MON Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Modernizacja i finansowanie SZRP do 2030r.

23 października 2017 r Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda podpisał ustawę o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy – Prawo zamówień publicznych.

Potrzebujemy więcej pieniędzy na modernizację polskiej armii, na jej przebudowę, na zwiększenie jej liczebności. Zarazem potrzebujemy bardzo dobrych uregulowań prawnych, po to abyśmy w klarowny sposób, na podstawie dobrze sformułowanych przepisów mogli realizować swoje zobowiązania sojusznicze – powiedział prezydent Andrzej Duda.

Zwiększenie wydatków obronnych ma na celu reorganizację struktury i systemu dowodzenia sił zbrojnych oraz przyspieszenia modernizacji „przy aktywnym zaangażowaniu polskiego przemysłu obronnego”. Zwiększenie stanu etatowego sił zbrojnych do 200 tysięcy wiąże się z formowaniem Wojsk Obrony Terytorialnej, które mają liczyć ponad 50 tys. osób. Według szacunków zmiana przepisów spowoduje wzrost wydatków obronnych o ponad 117,2 mld zł w ciągu 10 lat.

Nowelizacja ustawy o modernizacji i finansowaniu sił zbrojnych zakłada , że W 2018 r. ma wynieść co najmniej 2 proc. PKB, w roku 2020 wrosnąć do 2,1 proc. PKB, a docelowo w 2030r. do 2,5 proc. PKB, według ustaleń państw NATO, podjętych na szczycie w Newport w 2014 r., a potwierdzonych w 2016 r. na szczycie w Warszawie.

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Program Mobilizacji Gospodarki 2017-2026

Program Mobilizacji Gospodarki (PMG)* opracowywany jest na podstawie ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa, realizowanych przez przedsiębiorców na okres dziesięciu lat (co cztery lata). Jest to dokument niejawny przyjmowany przez Radę Ministrów stosowną uchwałą.

PMG obliguje partycypujących w nim przedsiębiorców do utrzymywania mocy produkcyjno-remontowych w stanie gotowości w okresie zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny oraz zadań związanych z zaspokojeniem zgłoszonych przez siły zbrojne potrzeb.

PMG w 2015
13 stycznia 2015 w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego gen. bryg. Dariusz Łukowski zainicjował konferencję z okazji 10-lecia ustanowienia pierwszej edycji Programu Mobilizacji Gospodarki (PMG) na lata 2007–2012. Pierwszy wykład dot. znaczenia PMG w zabezpieczeniu ciągłości dostaw wyrobów i świadczenia usług dla Sił Zbrojnych RP. W imieniu sekretarza stanu zagadnienie przedstawił gen. bryg. Włodzimierz Nowak, dyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej. Drugi był wykład pn.”Transformacja PMG w 10-letnim okresie jego funkcjonowania w aspekcie zachodzących zmian gospodarczo-politycznych”, który przedstawił gen. bryg. Dariusz Łukowski, szef Zarządu Planowania Logistyki – P4. Kolejni prelegenci reprezentowali Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

PMG w 2016
Program Mobilizacji Gospodarki zawiera zadania produkcyjno-remontowe, jakie powinny być realizowane przez przedsiębiorców w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny. Ma to na celu utrzymanie bezpieczeństwa i ciągłości dostaw sprzętu wojskowego oraz usług na rzecz Sił Zbrojnych RP i innych uprawnionych organów (m. in. Policji, Straży Więziennej i jednostek podległych ABW).

W PMG mogą być ujęci tylko przedsiębiorcy o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, zgodnie ze stosownym rozporządzeniem Rady Ministrów, którzy włączeni zostają w łańcuch dostaw dla Sił Zbrojnych (kontrakty zbrojeniowe). Na realizację zadań wynikających z PMG przedsiębiorcy otrzymują środki finansowe z budżetu państwa w łącznej wysokości ok. 120 – 130 mln zł rocznie. Według przepisów o środkach publicznych przedsiębiorcy o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym z firm zbrojeniowych (nie dot. firm farmaceutycznych i wydawców) mają obowiązek składania do Ministra Obrony Narodowej sprawozdań (art. 13 projektu ustawy). Dane dot. firm farmaceutycznych czy wydawców ujętych w ustawie podlegają nadzorowi np. ministra właściwego ds. zdrowia, łączności czy energii.

Projekt ustawy PMG znajduje się obecnie w trakcie procesu uzgodnień międzyresortowych i trwają prace nad jego ostatecznym kształtem.

Dokumenty:
1. Dz. Urz. MON, Decyzja nr 331 MON z 7 grudnia 2016 (str. 49, PDF)

2. Ustawa z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. Nr 122, poz. 1320 z późn. zm.) art. 3 pkt. dot. programów stacji radiowych i telewizyjnych, brakuje wydawnictw mediów webowych (w sieci net i sieci android).

*Program mobilizacji gospodarki (PMG) – dokument planistyczny określający zadania związane z przygotowaniem gospodarki narodowej do wzmożonych świadczeń na rzecz obronności w okresie zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny. Dokument opracowywany jest co cztery lata na dziesięcioletni okres planistyczny i podlega corocznej aktualizacji w formie aneksu. Punkt logistyczno-prawny jest usytuowany w Sztabie Generalnym WP Oddział Programu Mobilizacji Gospodarki (od 2 lipca 2007 r.)

Źródło: MON, Polska Zbrojna, net.

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

MEN i MON: Wychowanie proobronne w programie szkół średnich od 2019r.

W zmieniającej się sytuacji międzynarodowej i geopolitycznej powinna być przygotowana zarówno armia zawodowa jak i społeczeństwo, w tym młodzież szkolna. Przedmiot przysposobienie obronne ma przygotować teoretycznie i praktycznie uczniów do odpowiedniego reagowania w sytuacjach kryzysowych, stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia (zakres przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, w skrócie EDB), ale także kształtować wśród uczniów postawy patriotyczne, szacunek do symboli narodowych i wojskowych oraz dziedzictwa oręża polskiego, a także aktywnego udziału w przedsięwzięciach o charakterze proobronnym. Wychowanie proobronne ma być obowiązkowe w szkole średniej.

Uczniowie klas mundurowych powinni mieć realizowany rozszerzony program przysposobienia obronnego i uczestniczyć w specjalistycznych kursach, w szkoleniu strzeleckim oraz podróżach historycznych.

Ministerstwo Obrony Narodowej planuje wraz z Ministerstwem Edukacji Narodowej wprowadzenie do szkół średnich od nowego roku szkolnego w 2019 nowy przedmiot pod nazwą wychowanie proobronne. Miałby zastąpić obowiązującą obecnie edukację dla bezpieczeństwa. Uczniowie poznawaliby nie tylko zasady udzielania pierwszej pomocy i reagowania kryzysowego, lecz także podstawy funkcjonowania sił zbrojnych z elementami m.in. taktyki i strzelania. Nowy przedmiot może zostać wprowadzony w ramach reformy szkolnictwa, nad którą pracuje właśnie Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Obowiązkowa dziś w szkołach średnich edukacja dla bezpieczeństwa w wymiarze 2h/tyg skupia się głównie na zagadnieniach udzielania pierwszej pomocy oraz na nauce reagowania w sytuacjach kryzysowych. MON proponuje rozwinięcie treści programowych i zmianę nazwy przedmiotu na wychowanie proobronne.

Uczniowie powinni zdobyć elementarną wiedzę niezbędną na czas W” – informuje Zbigniew Ciosek, zastępca dyrektora Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa MON.

Nowy program wychowania proobronnego ma obejmować zagadnienia:
1. zasady organizacji i funkcjonowania Sił Zbrojnych RP w czasie pokoju, kryzysu i wojny;
2. podstawy wychowania obywatelskiego i wojskowego (regulaminy wojskowe, elementy musztry, tradycje oręża, symbole narodowe i wojskowe);
3. zagadnienia ze szkolenia logistycznego;
4. podstawy prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych;
5. elementy szkolenia bojowego, czyli strzelania, zagadnień z taktyki, rozpoznania, łączności, topografii, obrony przeciwlotniczej oraz obrony przed bronią masowego rażenia, a także szkolenia inżynieryjno-saperskiego, z ochrony obiektów oraz szkolenia medycznego.

Powołany zostanie międzyresortowy zespół złożony z przedstawicieli Ministerstwa Edukacji, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Obrony Narodowej celem przygotowania szczegółowego programu nauczania nowego przedmiotu obowiązującego w podstawie programowej od 1 września 2019 roku.

oprac. Wasz korespondent Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Kobiety w SZ RP – statystyki

Lata 2016-2017
Decyzją Nr 258/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2016 r.w sprawie utworzenia i funkcjonowania Rady ds. Kobiet w resorcie obrony narodowej z dniem 30 września 2016 r. nastąpiło rozwiązanie Rady (wybranej na podstawie decyzji Nr 464/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 listopada 2014 r.)

Kadencja nowo wybranej Rady ds. Kobiet rozpoczęła się z dniem 1 października 2016 r. w wyniku przeprowadzenia zebrań wyborczych w komórkach i jednostkach organizacyjnych MON. W listopadzie 2016 r. odbyło się posiedzenie wyborcze nowo wybranej Rady ds. Kobiet, podczas którego została wybrana nowa Przewodnicząca Rady ds. Kobiet w Resorcie obrony narodowej – ppłk Beata Targońska (w stopniu mjr, psycholog z Żandarmerii Wojskowej), która z dniem 1 stycznia 2017 r. objęła obowiązki na zajmowanym stanowisku.

Rada ds. Kobiet w SZ RP – adres i kontakty:
00-911 Warszawa, Al. Niepodległości 218

1. Przewodnicząca Rady ds. Kobiet (od 1 stycznia 2017)- ppłk Beata Targońska (psycholog, ZW), tel. 261.840.200, e-mail: btargonska[at]mon.gov.pl

2. Pełnomocnik MON ds. Wojskowej Służby Kobiet (od 8 marca 2016)- mjr Anna Pęzioł-Wójtowicz (WL), tel. 261.871.336, e-mail: apeziol[at]mon.gov.pl

3. Wiceprzewodnicząca Rady ds. Kobiet – kpt. Joanna Jaworska, tel. 261.879.928

4. Wiceprzewodnicząca Rady ds. Kobiet – kpt. mar. Anna Siudak, tel. 261.267.151

W 2017r. Rada ds. Kobiet w SZ RP składa się z 18 członkiń – przedstawicielek Ministerstwa Obrony Narodowej, Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, Żandarmerii Wojskowej, Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, Dowództwa Garnizonu Warszawa oraz uczelni wojskowych.

Rada realizuje zadania na podstawie decyzji Nr 258/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2016 r. w sprawie utworzenia i funkcjonowania Rady ds. Kobiet w resorcie obrony narodowej. Od kwietnia 2016 portale MON tj. wojsko-polskie.pl i polska-zbrojna.pl nie publikują informacji o służbie kobiet-żołnierzy, organ z MON istnieje, ale działań niestety nie widać.

Lata 1999-2015
Zawodową służbę wojskową w Siłach Zbrojnych RP we wszystkich trzech korpusach osobowych pełniło 4.484 żołnierzy – kobiet. Uczelnie wojskowe przyjmują kobiety od 1999r. tj. od przystąpienia Polski do NATO. Kobiety-żołnierze stanowią 4,69 proc. armii SZ RP tj. 4.690 żołnierzy (stan z 9.08.2016 r.) Dane nie uwzględniają kandydatek do OT oraz studentek uczelni tj. WAT (Warszawa), ASzW (Warszawa), WSWL (Wrocław), WSOSP (Dęblin). Przewodniczącą Rady ds. Kobiet w SZ RP i Pełnomocnikiem MON ds. służby wojskowej kobiet była kmdr Bożena Szubińska, obecnie po przejściu do rezerwy jest Przewodniczącą Rady Naukowej MILWomen.pl

Działalność Rady ds. Kobiet w SZ RP w latach 1999-2016

kobiety_w_sz_rp_fot_mon
Fot. MON/zoom.mon.gov.pl

Stan ewidencyjny kobiet-żołnierzy wg. danych Departamentu Kadr MON:
1. Korpus oficerski – 1213 (27 proc.)
2. Korpus podoficerski – 794 (17,7 proc.)
3. Korpus szeregowych – 2477 (55,24 proc.)

Stan ewidencyjny kobiet-żołnierzy zawodowych w stopniach wojskowych:
– w randze generała – 0 (0 proc.)
– w randze pułkownika – 11 (0,25 proc. wśród kobiet-żołnierzy)
– w randze podpułkownika – 33 (0,74 proc.)
– w randze majora – 117 (2,6 proc.)
– w randze kapitana – 272 (6.07 proc.)
– w randze porucznika – 402 (8,97 proc.)
– w randze podporucznika – 378 (8,43 proc.)
– podoficerów – 794 (17,7 proc.)
– szeregowych – 2 477 (55,24 proc.)

Według stanu na dzień 26.08.2013 r. w Siłach Zbrojnych służyło 90 generałów i ani jednej kobiety w stopniu generała, a także w 2016r. (0 proc. w skali armii).

Dostęp do szkolnictwa wojskowego:
Od 1999 r. kobiety mają możliwość podjęcia nauki w szkołach wojskowych, czyli akademiach wojskowych, wyższych szkołach oficerskich i szkołach podoficerskich. Egzamin ze sprawności fizycznej jest odpowiednio zróżnicowany ze względu na płeć, natomiast z wiedzy jest identyczny dla obu płci.

Limit miejsc w szkołach wojskowych uzależniony jest od potrzeb Sił Zbrojnych i jest ogłaszany corocznie w formie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie limitów miejsc na kierunki studiów dla kandydatów na żołnierzy zawodowych w poszczególnych uczelniach wojskowych oraz w decyzji Ministra Obrony Narodowej w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów (tzw. studium oficerskie).

W powyższych dokumentach limity nie są rozdzielane ze względu na płeć. Absolwentki szkół średnich mogą ubiegać się o przyjęcie do uczelni wojskowych na studia stacjonarne, natomiast absolwentki cywilnych uczelni – o przyjęcie do studium oficerskiego realizowanego w zależności od potrzeb w dwóch uczelniach: Wrocławiu (Wojska Lądowe) i Dęblinie (Siły Powietrzne).

Studentki:
W szkołach wojskowych w tzw. służbie kandydackiej, uczy się obecnie 460 kobiet.

Stan ewidencyjny kobiet-żołnierzy zawodowych w korpusach osobowych:
– wojsk lądowych – 643
– sił powietrznych – 427
– marynarki wojennej – 146
– wojsk specjalnych – 21
– łączności i informatyki – 580
– kryptologii i cyberbezpieczeństwa – 12
– rozpoznania i walki radioelektronicznej – 138
– przeciwlotniczy – 131
– inżynierii wojskowej – 206
– obrony przed bronią masowego rażenia – 81
– logistyki – 852
– medyczny – 536
– żandarmerii wojskowej – 100
– sprawiedliwości i obsługi prawnej – 36
– finansowy – 23
– wychowawczy – 97
– ogólny – 353
– nieokreślony – 102

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl na podstawie danych BIP MON publikowanych corocznie.

XXV Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego – ćwierć wieku tradycji

Przed nami jubileuszowa edycja MSPO w Kielcach. Podczas tej imprezy prezentowane będą najnowsze technologie obronne oferowane przez przemysł Polski, jak też wystawców z ponad 30 krajów. Znaczące miejsce będzie również zajmować ekspozycja Sił Zbrojnych, w tym Wojsk Obrony Terytorialnej. Z okazji 25-lecia targów 9 i 10 września zaplanowano Dni Otwarte MSPO, w czasie których swój potencjał obronny zaprezentuje polskie wojsko.

Tegoroczna edycja Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego wyznacza ćwierć wieku obecności Kielc na mapie światowych imprez branżowych. Pod względem skali to trzecie tego typu wydarzenie w Europie, zaraz obok paryskiego Eurosatory i londyńskiego DSEI. Partnerem strategicznym imprezy jest Polska Grupa Zbrojeniowa, ale też najwięksi światowi potentaci rynku zbrojeniowego tj.: Airbus, Bell Helicopter, Boeing, Kongsberg Defence & Aerospace, Leonardo, Nammo, ThyssenKrupp Marine Systems, MBDA, Lockheed Martin, Raytheon czy Saab Technologies.

MSPO2017

Udział potwierdziło już ponad 400 wystawców z 30 krajów, wśród których prym będzie wiodła Korea Południowa reprezentowana przez ekspozycję tamtejszego ministerstwa obrony oraz stanowiska 14 firm. Współpraca z tym krajem jest już intensywnie realizowana przez polski przemysł, między innymi w ramach programu dział samobieżnych Krab kalibru 155mm wykorzystujących koreańskie podwozie K9 firmy Samsung Techwin.

Tegoroczne jubileuszowe MSPO łączy tradycję z nowoczesnością. Honorowy patronat nad całością imprezy przyjął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. Swoją obecność na imprezie zapowiedział również Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz.

Wojsko Polskie na obszernej ekspozycji pod hasłem „Innowacyjność, Technika, Skuteczność” zaprezentuje sprzęt, uzbrojenie i wyposażenie SZ RP. Odrębne miejsce na tej wystawie zajmą powołane do życia w bieżącym roku Wojska Obrony Terytorialnej. Formacja ta pozyskuje obecnie znaczną ilość nowoczesnego sprzętu produkcji krajowej, np. hełmy i oporządzenie firmy Maspol, optoelektronikę z PCO oraz karabinki modułowe MSBS i pistolet PR-15 Ragun – najnowszą konstrukcję Fabryki Broni Łucznik.

Zakupy są elementem szerokiego programu modernizacji i rozbudowy Sił Zbrojnych w oparciu o Strategiczny Przegląd Obronny. Wynika on z obecnej sytuacji związanej z aneksji Krymu i trwającego konfliktu na wschodzie Ukrainy oraz narastającym napięciem na linii Rosja – NATO. Jednym z sygnałów zaostrzenia się tej relacji będą nadchodzące zaledwie tydzień po zakończeniu MSPO ogromne manewry rosyjsko -białoruskie „Zapad 2017”, w których weźmie udział 13 tys. żołnierzy.

W tym roku na kieleckiej imprezie można spodziewać się rekordowej obecności nie tylko pod względem liczby ministerialnych delegacji, ale również wystawców oraz zwiedzających. Do pobicia jest ubiegłoroczny wynik, który zamknął się liczbą 614 wystawców, w tym 264 firm zagranicznych oraz 22 140 zwiedzających. Jeśli chodzi o odwiedzających targi, to z pewnością na wysoką frekwencję wpłyną dwa dodatkowe dni, podczas których zwiedzanie terenów wystawowych na Targach Kieleckich będzie bezpłatne.

Światowe targi militarne:
1. Targi Defence and Security Event (DSEI) w Londynie – to wystawa sprzętu obronnego i bezpieczeństwa, odbywająca się co dwa lata w Docklands w Londynie. Targi organizowane są we współpracy z Organizacją Obrony i Bezpieczeństwa Brytyjskiego Handlu i Inwestycji (UKTI DSO). Jest to największa na świecie, w pełni zintegrowana międzynarodowa wystawa dotycząca obrony, obejmująca produkty i technologie lądowe, morskie i lotnicze.

2. Eurosatory targi militarne odbywające się w czerwcu w Paryżu – adresowane do przemysłu zbrojeniowego produkującego broń przeznaczoną dla wojsk lądowych, drugie co do wielkości targi na świecie. Prezentują głównie przemysł francuski. W targach biorą udział wszystkie renomowane koncerny np. Nexter, BAE Systems, Bumar, w sumie ponad: 1500 wystawców, 700 dziennikarzy, 57.000 odwiedzających, 160.000 m2 powierzchni wystawienniczej.

3. Kielecki Salon Obronny patronowany m.in. przez MILWomen.pl Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego (MSPO) – Trzecie największe w Europie Środkowej targi militarne, jedno z najważniejszych wydarzeń przemysłu obronnego w skali globalnej. O pozycji wystawy świadczą zarówno wystawcy – czołowe, światowe koncerny branży obronnej, jak i strategiczne kontrakty. Potencjał obronny oraz wyposażenie prezentowały oprócz Polski także m.in. Niemcy, Francja, Izrael, USA, Szwecja i Wielka Brytania.

4. Targi militarne Ciney w Belgii, ang. The Ciney military fair in Belgium. Odbywają się dwa razy w roku w miejscowości Ciney w Belgii. Koszt dla odwiedzających targi to 10 Euro i kolejne 10 Euro za miejsce na parkingu. Giełda trwa od godz. 9 do g. 16.

5. Sistema Internacional de Tecnologia para Defensa, ang. International Defense Technology Exhibition and Prevention of Natural Disasters – SIDTEF, pol. Międzynarodowe targi technologii obrony i zapobiegania klęskom żywiołowym – targi odbywające się w stolicy Peru, Limie. Jest to międzynarodowe spotkanie handlowe sponsorowane i zorganizowane wspólnie przez Ministerstwo Obrony i Siły Powietrzne Peru, odbywające się co dwa lata Od 2007 roku,prezentują się tam m.in. firmy związane z przemysłem lotniczym, produkcją broni pancernej i amunicji oraz firmy zaangażowane w świadczenie usług, produkcję i sprzedaż sprzętu do zapobiegania klęskom żywiołowym przy użyciu najnowocześniejszych technologii.

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Nowoczesny przemysł obronny RP segmentem systemu bezpieczeństwa państwa

30 czerwca 2017 r. (piątek) o g. 10 w Politechnice Warszawskiej odbyła się konferencja pn. „Nowoczesny przemysł obronny RP zasadniczym segmentem systemu bezpieczeństwa państwa”, pod patronatem Prezydenta RP. Organizatorem konferencji była Politechnika Warszawska i Biuro Bezpieczeństwa Narodowego.

Tytułem wstępu: „Big data to nowa ropa naftowa” – Kroes* (news poniżej), którą cytował prof. Jan Szmidt, rektor PW. Dodam, Big data (BD) – to duża liczba zmiennych i różnorodnych zbiorów danych, których przetwarzanie i analiza jest trudna i wartościowa, ponieważ w efekcie możemy zdobyć nową wiedzę. Obecne bezpieczeństwo wymaga ochrony danych. W sztucznej inteligencji (IoT) komputery kognitywne (uczące się, tworzące wiedzę i komunikujące się z ludźmi za pomocą głosu, a nie tylko liczące i analizujące to era przemysłu 4.0 (systemy kognitywne, Industy 4.0), medycyna i edukacja (wszystkie poziomy LLL) oraz robotyka (Homohybris). I jeszcze podam kolejny cytat prof. Szmidta „Naukowcy opisują rzeczywistość, a inżynierowie ją tworzą.” Nadciąga cyfrowe tsunami… Komisja Europejska i europejski przemysł danych zobowiązały się zainwestować 2,5 mld euro w partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) mające na celu wzmocnienie sektora danych i postawienie Europy na czele globalnego wyścigu danych. Podpisano już w UE Memorandum w sprawie dużych danych przez Neelie Kroes (ur. 1941r. w Holandii), wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej i Jana Sundelin, prezesa Big Data Value Association , działającego w imieniu firm, w tym ATOS, Nokia Solutions and Networks, Orange , SAP, SIEMENS i instytucje badawcze, takie jak Fraunhofer i Niemieckie Centrum Badawcze ds. Sztucznej Inteligencji. Unia Europejska przeznaczyła ponad 500 milionów euro na inwestycje w ciągu 5 lat (2016-2020) z programu „Horyzont 2020″.

Polskie Siły Zbrojne zbyt mało korzystają z dorobku krajowych ośrodków badawczo-naukowych i potencjału naszych inżynierów. Problemem jest również transfer technologii (komercjalizacja wynalazków wymagających sfinansowania prototypów i testów) w przemyśle innowacyjnych rozwiązań związanych z bezpieczeństwem – prezentowali naukowcy i prezesi firm zbrojeniowych prezydentowi RP Andrzejowi Dudzie oraz przedstawicielom rządu i dowódcom SZ, podczas konferencji na Politechnice Warszawskiej w dn. 30 czerwca 2017.

Obecnie istnieją przed europejską nauką trzy wyzwania:
1. Bezpieczeństwo publiczne
2. Innowacje zakłócające
3. Biologizacja techniki

W konferencji pt. „Nowoczesny przemysł RP zasadniczym segmentem systemu bezpieczeństwa państwa” organizowanej przez Politechnikę Warszawską i prezydenckie Biuro Bezpieczeństwa Narodowego dyskutowano na temat problemów w komercjalizacji dorobku naukowego polskich inżynierów z uczelni technicznych do polskiego przemysłu zbrojeniowego, szczególnie dot. innowacyjnych projektów. „Są zaplanowane ogromne, niewyobrażalne pieniądze na modernizację polskiej armii” – informował prezydent Andrzej Duda. Prezydent podkreślił, że Polska potrzebuje nowoczesnego, dobrze zarządzanego przemysłu zbrojeniowego. „W zeszłym roku przecież został zawarty rekordowy w historii polskiej zbrojeniówki kontrakt na dostawę modułów ogniowych Regina; 4,5 mld zł – czy to najwyższy kontrakt, jaki jest możliwy? Nie. Są możliwe wyższe kontrakty. (…) Bezpieczeństwo najbardziej będziemy mieli zagwarantowane wtedy, kiedy będą spełnione dwa warunki: kiedy będziemy mieli uzbrojenie i wszelkie systemy na najwyższym światowym poziomie – jeżeli chodzi o ich nowoczesność i wydajność, i jeżeli będą one nasze. To znaczy, jeśli tylko my będziemy wiedzieli, w jaki sposób doszliśmy do takich wyników i jakie są rzeczywiste możliwości tego, co posiadamy – czyli wtedy, kiedy nie będą to produkty, do których klucze ma także kto inny” – stwierdził prezydent. Uzasadnił stanowisko, że jeśli Polska będzie kupowała produkty wyprodukowane przez kogoś innego lub nabywając na nie licencję, to wówczas istotne jest to, „żebyśmy partycypowali w tym możliwie największym stopniu na zasadzie offsetu, dostępu do technologii i wszelkich możliwych rozwiązań. Potrzebujemy nowoczesnego przemysłu zbrojeniowego naszego polskiego, który będzie dobrze zarządzany, który będzie dobrze się rozwijał i który będzie przemysłem innowacyjnym”- podkreślał prezydent Czy nasz przemysł zbrojeniowy może być innowacyjny, czy państwo na to stać – zapytał prezydent i odpowiedział „Tak, z całą pewnością nas stać”. Obecnie dobrze wykształceni inżynierowie, także absolwenci Politechniki Warszawskiej „są natychmiast wchłaniani przez wielkie koncerny światowe”. Prezydent wyraził przekonanie, że trzeba starać się to zmienić. „To jest kwestia dobrego przygotowania rozwiązań ustawodawczych, rozwiązań prawnych” – podsumował.

Politechnika Warszawska współpracuje z Polską Grupą Zbrojeniową, Biurem Bezpieczeństwa Narodowego, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i przemysłem obronnym. Do tego celu powołane zostały dla podmioty: Uczelniane Centrum Badawcze Obronności i Bezpieczeństwa PW” (od 2013r.) i Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii – CEZAMAT, to pierwsze w Polsce centrum inżynierskie w 3D: „Nauka-Inżynieria-Biznes”. Celem CEZAMAT jest: cyberbezpieczeństwo, rozwój gospodarczy, obronność kraju (np. technologia Gan i SiC, IoT, tworzenie bezpiecznych o ukrytym przeznaczeniu układów scalonych USC ang. Obfuscation ) i 4 cel -konkurencyjność technologiczna. CEZAMAT to Konsorcjum złożone z 9 warszawskich uczelni współpracujących w zakresie nanotechnologii, mikroelektroniki, fotoniki, biotechnologii, mikroukładów elektromechanicznych – MEMS oraz do Micro-Opto-Electro-Mechanical Systems wykorzystywanego do budowy czujników monitorujących poziom cukru, wykrywania niebezpiecznych materiałów na lotniskach i do budowy nowych rodzajów pamięci komputerowej – MOEMS. Obecnie systemy MOEMS używane są m.in. w: medycynie, ekologii, telekomunikacji, transporcie czy systemach informacyjnych. Wśród powszechnie stosowanych urządzeń wykorzystujących tę technologię są m.in.: smartfony, telefony komórkowe, laptopy, urządzenia sterujące, czujniki i analizatory chemiczne (źródło: naukawpolsce.pap.pl).

„Konieczne jest usprawnienie współpracy przemysłu ze środowiskami naukowymi. Wspólnym celem przemysłu i nauki jest opracowanie nowych, oryginalnych, a nie tylko odtwarzanych technologii, wprowadzenie do sił zbrojnych nowych typów uzbrojenia i sprzętu wojskowego, poszerzenie oferty eksportowej” – powiedział prof. Jan Szmidt, rektor Politechniki Warszawskiej . „A przecież stać nas na konstruowanie i tworzenie oryginalnej i nowoczesnej broni w kraju a nie poprzestawanie wyłącznie na odtwarzaniu zagranicznych technologii i produktów” –powiedział prezydent Andrzej Duda, cywilny zwierzchnik Sił Zbrojnych.

Obecne procedury barierą transferu innowacyjnych technologii – prof. Jan Szmidt, rektor Politechniki Warszawskiej stwierdził , że nadal nie działają w kraju wzorcowe mechanizmy implementacji rozwiązań naukowych w przemyśle zbrojeniowym. Problemem jest finansowania badań, etapowość innowacji i egzekwowanie efektów wynalazków przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Przypomnieć należy, że w procesie innowacji występuje 5 etapów: 1-Idea; 2- Demonstrator; 3-Technologia; 4- Prototyp; 5- Produkt, przy czym brakuje obecnie w programach na rzecz obronności finansowania etapu od 2 do 4.
Rezultat jest taki, że duża grupa utalentowanych inżynierów wyjeżdża z kraju celem realizacji swoich naukowych pasji w innych instytutach czy koncernach międzynarodowych.

„Nauka od lat proponuje rozwiązania umożliwiające przyspieszenie skoku w nowoczesność, jednym ze sposobów mogłoby być utworzenie m.in. specjalnego funduszu na wspieranie innowacji” – konkludował prof. Szmidt. Przedstawiciele resortu rozwoju i MON uczestniczący w konferencji zapewniali, że w rządzie trwają prace nad nową ustawą dot. usprawnienia procedur komercjalizacji wynalazków, finansowania badań i wdrożeń.

Nowa strategia działania Polskiej Grupy Zbrojeniowej, planująca współpracę z Politechniką Warszawska, Gdańską i Śląską, zakłada stworzenie Funduszu Rozwoju Technologii Obronnych (nawiązująca do przepisów Dz. U. z 2001 Nr 76 poz. 804 art. 7 ust. 3a i 3b) wspieranego przez 2,5 proc. PKB na obronność, 10 proc. z Funduszu Modernizacji SZ RP i kwoty ze sprzedazy sprzętu. W sumie PGZ planuje środki w wys. 29.290.555 tys. zł.

W zakresie innowacji na potrzeby Sił Zbrojnych, Policji i Straży Granicznej dr Głębocki, prof. PW z Zakładu Automatyki i Osprzętu Lotniczego stwierdził, że „należy zaangażować siły polskich uczelni technicznych do pracy na rzecz przemysłu obronnego i silnie powiązać ich działalność z konkretnymi programami rozwoju technologii uzbrojenia.”np. opracowania bezpiecznych układów scalonych USC (ukrywają przeznaczenie lub/i zastosowanie).

W temacie systemu zabezpieczenia miast i obiektów krytycznych dronami – wystąpił na konferencji prof. Krzysztof Kulpa z Wydziału Elektroniki i Technologii Informacyjnych PW, ambasador Programu Ambasadorowie Kongresów Polskich. Omówił zastosowanie w terroryzmie dronów do przenoszenia niebezpiecznych ładunków (materiałów wybuchowych, chemikalia, broni bakteriobójczej), zastosowaniu dronów do podglądu obiektów, podsłuchu i włamań do sieci internetowej, użycia także w walce radiowo-elektronicznej do paraliżu sieci łączności, sieci sensorycznych, paraliżu radarów. Podzielił się wiedzą z uczestnikami konferencji np. o rozróżnieniu dronów aktywnych (nie rozróżniających obiektu dron czy ptak) i dronów pasywnych o zasięgu 5-15 km, rozróżniających obiekty.

W temacie kierunków rozwoju systemów bezzałogowych naziemnych i nawodnych wystąpił dr Tomasz Mirosław z Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych i omówił przyszłe pola walki. Dotychczas panował pogląd, że „panujemy, gdy stoi noga naszego żołnierza”, a obecnie „panujemy, gdy stoi nasz robot”, wchodzimy zatem w nową erę cyberwojen, która wymaga programu robonicznego. Drony mają szerokie zastosowanie w usługach multimedialnych, w systemach transportowych, w sportach i w rolnictwie. Obecnie drony są podwójnego zastosowania: do systemu bojowego i systemu maszyn roboczych. Najczęściej drony spotkamy w systemach obserwacji i dozoru, roboty saperskie, roboty ratunkowe, ale ja widziałam też roboty do usprawniania kanalizacji produkcji niemieckiej.

Według Piotra Wojciechowskiego, prezesa WB Electronics największej w kraju prywatnej grupy zbrojeniowej, polskie władze spychają na margines prywatny biznes obronny, bowiem z rządowych preferencji korzysta wyłącznie sektor państwowy. Powiedział „niepokoi nas zwłaszcza fakt, iż nie ma w kraju równości w dostępie do zamówień wojskowych, co wyklucza prywatne firmy również z ubiegania się o wsparcie państwa dla programów badawczych. A to ogranicza możliwości rozwoju innowacji w małych i średnich prywatnych przedsiębiorstwach”.

Negatywnie oceniają rządowych decydentów do największych firm sektora lotniczego w kraju także przedstawiciele spółek, których właścicielami w procesie prywatyzacji zostały światowe koncerny.

Przypomnę szczegółowy program konferencji:
1. Sesja otwierająca
• Powitanie oraz wprowadzenie w tematykę Konferencji – Rektor Politechniki Warszawskiej prof. dr hab. inż. Jan Szmidt
• Wystąpienie Prezydenta RP Andrzeja Dudy
• Przedstawienie stanowisk resortów: Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Rozwoju, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
• Diagnoza stanu obecnego – spojrzenie z punktu widzenia:
1/ przemysłu obronnego należącego do Skarbu Państwa (Polska Grupa Zbrojeniowa)
2/ przemysłu obronnego prywatnego (WB Electronics)
3/ nauki na rzecz bezpieczeństwa (Politechnika Warszawska)
• Podsumowanie sesji – dyskusja

2.Sesja panelowa I
• Strategia rozwojowa Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ)
• Zmiana sposobu finansowania współpracy przemysłu obronnego z krajowymi uczelniami technicznymi oraz modernizacja uzbrojenia i sprzętu Sił Zbrojnych RP uzyskanego w drodze zakupów licencyjnych (dr Tadeusz Diem- specjalista w dziedzinie polityki obronnej i bezpieczeństwa międzynarodowego, członek Rady Programowej Akademii Służby Zagranicznej i Dyplomacji Collegium Civitas, b. wiceminister obrony narodowej do spraw polityki obronnej, b. wiceminister edukacji, b. ambasador RP w Ottawie oraz w Belgradzie, obecnie wykładowca Collegium Civitas
• Program organizacji badań naukowych nad nowymi technologiami dla polskiego przemysłu obronnego oraz przygotowania potrzebnych kadr w polskich uczelniach technicznych (prof. Robert Głębocki z Zakładu Automatyki i Osprzętu Lotniczego Instytutu Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej PW )

3. Sesja panelowa II
• Nowoczesny przemysł lotniczy i rakietowo-satelitarny w Polsce. Możliwości rozwoju krajowych zdolności produkcyjnych (prof. Janusz Narkiewicz z Zakładu Automatyki i Osprzętu Lotniczego Instytutu Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej PW)
• System zabezpieczenia miast i obiektów krytycznych przed dronami poprzez pasywny monitoring. (prof. Krzysztof Kulpa z Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej, laureat Programu Ambasadorów Kongresów Polskich.)
• Kierunki rozwoju systemów bezzałogowych latających, naziemnych i nawodnych (dr Tomasz Mirosław – adiunkt z Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej)
• Nowoczesne technologie półprzewodnikowe dla potrzeb przemysłu obronnego (prof. Tomasz Skotnicki z Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej)
4. Dyskusja podsumowująca

* Neelie Kroes (ur. 1941r. w Holandii), wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej – Szef Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker sprawdza byłą komisarz ds. konkurencji Neelies Kroes w sprawie zatrudnienia na stanowisku dyrektora w spółce zarejestrowanej na Bahamach, fakt który zataiła w Komisji Europejskiej, o czym powiadomiła międzynarodowa grupa dziennikarzy śledczych. Kroes jest przykładem, dlaczego obywatele UE tracą zaufanie do europejskich polityków. Z jej inicjatywy Komisja Europejska wydała w 2009 roku negatywną decyzję w sprawie polskich stoczni, uznając udzieloną im przez rząd pomoc publiczną za nielegalną, w efekcie doprowadzając stocznie do upadku. Była nieugięta, nie przyjmowała polskich argumentów, choć stocznia to kolebka Solidarności. Podczas spotkania z polskimi stoczniowcami w Gdańsku zagwarantowała sobie ochroną i policję. Kroes stale była przez media krytykowana za swoje związki z biznesem i choć obiecywała, że po odejściu z KE nie będzie zasiadać w żadnych spółkach, słowa nie dotrzymała podważając tym samym wiarygodność do Komisji Europejskiej. Czy zostaną zastosowane sankcje w KE np. wprowadzenie zaostrzeń w kodeksie postępowania komisarzy i kary finansowe tj. zmniejszenie unijnej emerytury wobec byłej komisarz? Czas rozstrzygnie. Ale widać, że „wartości europejskie” i „narodowe” upadają, a w ich miejsce występuje „żądza pieniądza”, bez względu na etykę i honor, zarówno wśród polityków jak i biznesu. Za kasę można wiele osób kupić, co widać też w Polsce. Przykładowo w aferze Amber Gold na ławie ZK zasiada Marcin P., a sprawcy-pomysłodawcy zasiadają na ławach parlamentarnych.

oprac. na podstawie własnych materiałów i BBN, zdjęcia z web’a prezydent.pl – Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Ćwiczenia NATO CWIX 2017 ACT (Bydgoszcz, 12-29.06.2017)

W tegorocznej edycji CWIX, największego natowskiego ćwiczenia systemów wsparcia dowodzenia i łączności, trwających prawie trzy tygodnie (od 12 do 29 czerwca,) bierze udział ponad tysiąc osób z 26 państw. Mają one do przetestowania około 250 narodowych systemów dowodzenia i kierowania walką. Organizatorem ćwiczeń CWIX jest Dowództwo ds. Transformacji (ACT),

„Interoperacyjność jest niezbędna, aby NATO mogło wypełnić swoje zadania. Musimy działać w pełnym spektrum operacji i misji, i to ćwiczenie pomoże nam działać właśnie w taki sposób. Jednym z obszarów, w którym Sojusz musi zaktywizować swoje działania, jest cyberbezpieczeństwo” – mówiła Rose Gottemoelle, Zastępca Sekretarza Generalnego NATO.

Podczas ćwiczenia CWIX 2017 zorganizowano poligon cybernetyczny. W jego ramach połączono siecią łączności NATO (o klauzuli tajne) narodowe centra bezpieczeństwa z 26 państw. „Pracujący w nich informatycy wspólnymi siłami radzili sobie z atakami cybernetycznymi” – podkreślił gen. Denis Mercier, Naczelny Sojuszniczy Dowódca ds. Transformacji.

Odporność na ataki wojskowych sieci teleinformatycznych jest dla NATO strategicznie ważna. „Bezpieczny przekaz informacji i danych operacyjnych, a także wrażliwość na działania adwersarzy oraz włączenie działań cybernetycznych, mają dla nas kluczowe znaczenie, gdyż gwarantują efektywne sprawowanie dowództwa i nadzoru” – podkreślał wiceminister Tomasz Szatkowski.

Motto CWIX, jednego z najważniejszych natowskich ćwiczeń sprawdzających systemy dowodzenia i łączności, brzmi: „Próbuj. Porażka. Popraw. Próbuj ponownie”.

Warsztaty CWIX po raz siódmy odbywają się w bydgoskim Centrum Szkolenia Sił Połączonych NATO (JFTC – Joint Force Training Centre).

Polska zgłosiła do badań następujące systemy dowodzenia i łączzności:
– System kierowania ogniem Topaz,
– Battlefield Management System JASMINE,
– Headquarters Management System JASMINE,
– Joint Fires Support System JASMINE,
– LEBA-SCOT-Ship Combat Tactical System of the Polish Navy,
– LEBA-TACTUS-SHIPS-Command and Control System of the Polish Navy,
– LEBA-UOG-Command and Control System of the Polish Navy,
– HEKTOR,
– Polish Mission Network FMN Spiral 2,
– Polish Cyber Observer
– Polish Tactical Radio.

22 czerwca przebieg ćwiczenia CWIX 2017 obserwowali m.in. :
– Rose Gottemoelle, zastępca Sekretarza Generalnego NATO,
– Tomasz Szatkowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej,
– generał Denis Mercier, Naczelny Sojuszniczy Dowódca ds. Transformacji,
– gen. broni Steven Shepro, zastępca Przewodniczącego Komitetu Wojskowego NATO

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Rose Gottemoelle w NATO

Rose Gottemoelle, Zastępca Sekretarza Generalnego NATO.

NATO_Rose_Gottemoelle

Fot. Rose Gottemoelle / NATO.int

Mgr inż. Rose Gottemoelle, absolwentka George Washington University, objęła stanowisko Zastępcy Sekretarza Generalnego NATO w październiku 2016 r., wcześniej przez prawie pięć lat była sekretarzem Kontroli Zbrojeń i Bezpieczeństwa Międzynarodowego w Departamencie Stanu USA.

Była cywilnym konsultantem Sekretarza Stanu w sprawie kontroli zbrojeń, nieproliferacji i spraw politycznych oraz wojskowych. W latach 2012 – 2014 pełniła obowiązki, pełniąc jednocześnie funkcję zastępcy sekretarza stanu w Biurze Kontroli Broni, Weryfikacji i Zgodności z przepisami (2009-2014). W tym charakterze była głównym negocjatorem USA w sprawie nowego strategicznego traktatu o redukcji broni (New START) z Federacją Rosyjską, która weszła w życie 5 lutego 2011 r. i jest obecnie wdrażana. W latach 2006-2008 pełniła funkcję dyrektora Centrum Carnegiego Moskwa. Jako podsekretarz stanu koncentrowała się na współpracy w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa w Europie i Azji, polityce utrzymania pokoju i szkoleniach.

W latach 1998-2000 jako Zastępca Sekretarza Energetyki ds. Ochrony Nuklearnej Ochrony Obrony, a wcześniej Sekretarz Sekretarza ds. Niespoliwienia i Bezpieczeństwa Narodowego w Departamencie Energii USA. Przed rozpoczęciem pracy w Departamencie Energii Gottemoelle przez trzy lata pełniła funkcję Zastępcy Dyrektora Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych w Londynie.

W latach 1993-1994 pracowała w sztabie Rady Bezpieczeństwa Narodowego jako Dyrektor ds. Rosji, Ukrainy i Spraw Eurazji, odpowiedzialnych za redukcję zagrożeń jądrowych w Rosji, na Ukrainie, w Kazachstanie i na Białorusi. Wcześniej była naukowcem z RAND w Radzie ds. Spraw Międzynarodowych ds. Stosunków Międzynarodowych. Nauczyła się radzieckiej polityki militarnej i bezpieczeństwa rosyjskiego na Uniwersytecie Georgetown, biegle włada językiem rosyjskim.

Prywatnie żona Raymonda Arnaudo, emerytowanego dyplomaty i eksperta w dziedzinie polityki polarnej, matka dwóch dorastających synów, Daniela i Paula, którzy pracują w technologii informacyjnej.

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl

Air Show 2017 w Radomiu

9 czerwca 2017r. minister obrony narodowej Antoni Macierewicz podpisał decyzję o organizacji Air Show w dniach 26-27 sierpnia 2017 r. w Radomiu, w kształcie, jaki został zaprezentowany przez ministra Sejmowi RP oraz opinii publicznej 8 czerwca br.

Air Show będzie trwało 2 dni, wstęp będzie wolny, a w pokazach wezmą udział, poza załogami polskimi, ekipy z co najmniej 8 krajów.

Podczas imprezy odbędzie się również prezentacja najnowocześniejszego sprzętu wojskowego. Więcej szczegółów nt. programu już wkrótce.

Oficjalny portal pokazów lotniczych w Radomiu: AirShow2017.wp.mil.pl

oprac. Halina Kustosz, e-mail: h.kustosz[at]milwomen.pl